Dụng cụ cung thuật Việt Nam (phần 3)

Dụng cụ cung thuật Việt Nam (phần 3)

/

VIETNAMESE ARCHERY EQUIPMENT (See English below)

  1. BIA

a. Đích 的

Không có mô tả cụ thể về hình dạng kích thước của đích bắn các thời, tuy nhiên trong Lịch triều Hiến chương loại chí ghi lại rằng “1731, thi bác cử, về cung thì thi bắn trên ngựa và bắn bộ mỗi thứ 1 tao, bắn trên ngựa thì dựng 3 cái đích cách nhau 100 bước, phóng ngựa thật nhanh và bắn 3 phát, trúng đích được 2 tên là hạng ưu, trúng 1 tên cũng được. Bắn bộ thì dựng 1 cái đích cách 80 bước, bắn 5 phát tên, được 8, 9 tiếng “điêu” là hạng ưu” (1).

b. Xạ hầu 射侯

xạ hầu của Trung Hoa - a Chinese archery target

Xạ hầu là loại bia bắn kiểu Trung Quốc cổ đại, có từ thời Thương-Chu, được chuẩn hóa thời Hán và được các nước Việt Nam, Nhật Bản, Triều Tiên học tập. Cấu tạo cơ bản của Xạ hầu gồm 1 mảnh vải vuông căng ra 4 góc, trên mặt vẽ đích bắn, đằng sau mảnh vải là ụ đất để chặn mũi tên. Xạ hầu được thiết kế cho bắn cung, tuy nhiên thời chúa Nguyễn Phúc Tần cũng sử dụng để làm mục tiêu tập bắn cho hạm pháo “sai đắp ụ ở Hoằng Phúc (cao hơn 30 thước- khoảng 12m, rộng hơn 130 thước- khoảng 54m), trước mặt đặt 1 cái xạ hầu, khiến thủy sư đi lại mà bắn thi” (2).

  • (1) Lịch triều hiến chương tập 2, tr. 364
  • (2) Đại Nam Thực Lục tập 1, 2001, NXB giáo dục, tr. 80

  1. TARGETS

There are mentions of archery targets in historical records, such as “In 1731, the court specified the rule for military examination, mounted archery: 3 targets are erected 100 steps apart, the horse must fully gallop, 2 hits count as excellent, 1 hit is a pass. Foot archery: the target is 80 steps away, and 5 arrows shall be shot” (1). Particularly, one account indicates the use of Xạ hầu 射侯. This is an ancient Chinese device which was later adopted by Japanese, Korean and Vietnamese. It consists of a square piece of canvas with a bullseye drawn on the surface, and its four corners are tied to 2 poles so that the canvas is fully stretched. Behind the canvas is an earthen mound to absorb the shot. Xạ hầu was originally invented for archery, but in the 17th century prince Nguyen Phuc Tan also used it for naval artillery practice, with a massive earthen mound approximately 12m x 54m in size (2).